Аутор: admin

Ogromna budowla na prawym brzegu Dunaju to Pałac Serbii (lub Serbia, bo obie nazwy egzystują), wcześniej znany jako Pałac Federacji.

Po II wojnie światowej, w czsie gdy powstawał Nowy Belgrad, zrodziła się idea, poparta potrzebą, wybudowania siedziby władz państwowych. Oczywiście budynek tego typu musiał być funkjonalny ale też monumentalny, ukazujący moc i potęgę nowej komunistycznej Jugosławii.

Miejsce budowy wybrano z należytą uwagą. Na lewym brzegu Sawy powstawała nowa dzielnica a jej sercem miał być teren pomiędzy Sawą a Dunajem. Tutaj zaplanowano cały szereg budynków rządowych, siedzibę Komitetu Centralnego oraz luksusowy hotel Jugoslavija. Siedziba KC dziś jest biurowcem, a hotel Jugoslavija przygotowuje się do rozbiórki, bo kupiło go lokalne konsorcjum i w tym miejscu wzniesie luksusowy hotel z okolicznymi obiektami.

Pałac Federacji, ogromną budowlę w kształcie litery H, zakończono w 1961 roku, kiedy to Jugosławia była gospodarzem pierwszej konferencji Ruchu Państw Niezaangażowanych.

Projekt grupy architektów z Zagrzebia, w czasie budowy lekko zmieniony i dostosowany do zmieniających się możliwości, przedstawia wspaniały wzór architektury monumentalenej. Fasada wykonana jest z marmuru z chorwackiej wyspy Brač ale dużo ciekawsze są wnętrza. Kryją one sześć salonów temetycznych, związanych z republikami tworzącymi Jugoslawię. Oprócz tego na 5.500 metrów kwadratowych znajdują się sale reprezentacyjne, sala konferencyjna mogąca przyjąć 2000 gości, kilkadziesiąt gabinetów urzędników różnego szczebla. Tutaj swój gabinet miał marszałek Tito, a dzisiaj tam czasami urzęduje prezydent Serbii. Obecnie Pałac Serbii jest budynkiem używanym przez administrację państwową, a także tutaj przyjmowani są politycy i głowy innych państw odwiedzające Serbię.

Urządzenie wnętrz zaprojektował z należytą uwagą architekt Mihailo Janković i każde dzieło sztuki czy mebel ma swoje zaplanowane miejsce. Elementy wykończeniowe wyprodukowały firmy jugosłowiańskie korzystając z najlepszych materiałów, które musiala zaopiniować specjalna komisja. Starano się pokazać wszystko co najlepsze w Jugosławii.

Wnętrza ozdobiono licznymi muralami, gobelinami, mozaikami najlepszych jugosłowiańskich artystów tamtych czasów. Na ścianach możemy zobaczyć dziesiątki obrazów, płaskorzeźb i innych form artystycznych wspaniale wkomponowujących się w pomieszczenia. Całości dopełniają kryształowe żyrandole, grube dywany i ciekawe meble. Po dywanach można chodzić a na fotelach można odpocząć 🙂

W pewnym sensie dzisiejszy Pałac Serbii to taki powrót do przeszłości i Jugosławii lat 60-tych, kiedy to kraj był na fali wznoszącej i budowniczowie chcieli zaprezentować swoją ojczyznę z jak najlepszej strony. To też swojego rodzaju galeria sztuki, pokazująca, że w tamtych czasach na sztuce nie oszczędzano i ceniono piękne wnętrza i przedmioty.

Niestety jeżeli nie jesteśmy głową państwa lub znanym innym wysokim urzędnikiem państwowym, do Pałacu Serbii możemy wejść tylko przy wyjątkowych okazjach, jak np. Np Noc Muzeów. Liczę na to, że to się zmieni, bo to wspaniała okazja do obcowania z pięknem.

Żydzi przybyli do Belgradu na początku 16. wieku. Byli to Żydzi Aszkenazi, którzy wyemigrowali z południowych Węgier. Nieco później dołączyli do nich Sefardowie wygnani z Hiszpanii. W końcu 16. wieku to właśnie Sefardowie stanowili najliczniejszą wspólnotę żydowską w Belgradzie.

W tym czasie Belgrad był podzielony na części zwane mahala, w których mieszkały różne wspólnoty etniczne. Żydowska mahala znajdowała się na brzegu Dunaju, w dzisiejszej dzielnicy Dorćol. W tym kwarcie były wszystkie najważniejsze żydowskie instytucje – synagogi, mykwy, czyli rytualne łaźnie, szkoły, a także cmentarz.

Tradycyjne życie rodzinne u Żydów podlegało dokładnie zdefiniowanym normom. Mężczyzna był przedstawicielem rodziny, zarówno przed Bogiem jak i przed świeckim prawem. Jego obowiązkiem było dbać o rodzinę, modlić się w synagodze i występować w jej imieniu przed władzami państwowymi. Poniekąd z powodu tej roli, jaką odgrywali w życiu, mężczyźni władali kilkoma językami. W Belgradzie oprócz ladino i habrajskiego znali serbski i turecki.

Domy w żydowskiej części były budowane w stylu orientalnym, czasem z piętrem, pokryte dachówkami, z werandami, podobne do domostw tureckich. Należy przypomnieć, że Turcy zajęli miasto w 1521 roku i mieli ogromny wpływ na architekturę, zwyczaje, sposób życia.

Żydzi najczęściej zajmowali się handlem, drobnym rzemiosłem i bankarstwem co było spowodowane częstymi przesiedleniami, jakie miały miejsce w Europie. Było też wsród nich wielu lekarzy i aptekarzy, którzy nauki pobierali w Hiszpanii i byli bardzo cenionymi specjalistami.

Belgrad z powodu swojego położenia pomiędzy dwoma dużymi imperiami był idealnym miejscem do rozwoju handlu. Tutaj krzyżowaly się ważne drogi handlowe wiodące ze Stambułu i Sofii do Dubrownika i z Salonik do Budapesztu, Wiednia i do Polski.

Najpopularniejszy wśród Żydów był handel tekstylny, później też skórami. A w 17. wieku zaczęto też sprzedawać wełnę. Popularnymi towarami były też wosk, miedź i rtęć. Te dwa ostatnie pochodziły z kopalni na pobliskim wzgóżu Avala.

Do połowy 19. wieku żydowskie szkoły były przeznaczone tylko dla chłopców i były to szkoły religijne. Później powstawały także szkoły świeckie, gdzie mogły się uczyć dziewczynki. Jako że jednym z obowiązków religijnych jest nauka czytania i pisania belgradzcy Żydzi mieli ogromny wpływ na rozwój literatury, sprzedawali książki i sami je wydawali.

Najstarsza księgarnia, która istnieje do dzisiaj w ulicy księcia Michała, należała do Gecy Kona. Na piętrze można zobaczyć jego oryginalny gabinet.

Złotym wiekiem Żydów w Belgradzie była połowa 17. wieku. Wtedy społeczność była najliczniejsza i rozwijała się dając duży wkład w rozwój samego miasta. Po kapitulacji armii jugosłowiańskiej w 1941 roku rozpoczęła się niemiecka okupacja kraju. W Belgradzie mieszkało w tym czasie około 12.000 Żydów. Większość z nich zginęła w obozach koncentracyjnych, które powstały na terenie miasta. W maju 1942 roku Belgrad był uynany za miasto oczyszczone z Żydów.

Ślady po dawnych mieszkańcach możemy zobaczyć na ulicach stolicy. Wiele najładniejszych budynków w samym centrum to kamienice żydowskie. Do dziś istnieje także i funkcjonuje synagoga, jadyna jaka pozostała po II wojnie.

Na chodnikach możemy się natknąć na kamienie pamięci (stolperstein), które wspominają dawnych żydowskich mieszkańców. To projekt artysty Guntera Demninga, który upamiętnia ofiary nazistów, nie tylko żydów, ale też Romów, niepełnosprawnych, homoseksualistów. To osadzone w bruku mosiężne tabliczki z imieniem i nazwiskiem upamiętnionej osoby. Znajdują się przed budynkami, które były ostatnim miejscem zamieszkania tych osób. W Belgradzie jest ich kilka. W całej Europie ponad 75.000.

Dzisiaj zaprowadzę was na stadion mojego ulubionego klubu piłkarskiego Crvena Zvezda. To jeden z kilku klubów w stolicy, ale jest najbardziej utytułowany i ma najwięcej kibiców, bo prawie połowę wszystkich. Kolejnym bardzo znanym zespołem piłkarskim jest Partizan, który jest zaciętym rywalem w rozgrywkach, a ich wspólne mecze noszą nazwe „wieczne derby“. Dochodzi wtedy do ekscesów na trybunach, ale dzisiaj nie będzie o tym.

Zapraszam was na stadion, który od 2014 roku nosi nazwę Rajko Mitić, po jednym z legendarnych piłkarzy, ale wszyscy nazywają go Marakana, na cześć brazylijskiego stadionu w Rio De Janeiro.

Stadion położony jest na wspaniałym miejscu, niedaleko od ścisłego centrum, z dogodnym dojazdem komunikacją miejską.

W samym kompleksie oprócz obitktu głównego i boisk pomocniczych znajdziecie muzeum a w nim najbardziej znaczące trofea zdobyte w rozgrywkach na całym świecie.

Oczywiście najcenniejszy eksponat to Puchar Europy zdobyty w 1991 roku w Bari. Wtedy w meczu z Olimpique z Marsylii Zvezda wygrała po rzutach karnych.

W tym samym roku w Tokio Zvezda wywalczyła Puchar Interkontynentalny. Ale w muzeum jest o wiele więcej trofeów z różnych rozgrywek. Niektóre porażają wielkością jak ten poniżej, który ma 40 kilogramów.

 

Są też pozłacane puchary, które obrosły w legendę i wiele, wiele innych. Dla kibiców Zvezdy każdy z nich jest tak samo ważny i chętnie oglądają tę niesamowitą kolekcję. A muszę zaznaczyć, że kibicują klubowi nie tylko mieszkańcy Serbii czy serbscy emigranci ale Zvezda ma też zagorzałych kibiców w sąsiednich państwach.

W muzeum zobaczycie wiele ciekawych eksponatów ilustrujących historię klubu.

Wejście do muzeum wraz z wyjściem na trybunę to koszt 400 din / 16 zł, a cała tura obejmująca muzeum i wyjście na płytę stadionu do 1200 din / 48 zł. Na taką pełną wycieczkę trzeba przeznaczyć około 45 min. Dzieci, znaczy do 18 roku życia, płacą połowę.

Muzeum jest czynne od 9.00 do 16.00 w dni robocze 9.00-15.00 sobota, w niedzielę zamknięte.

 Dokładnie nazwa krajputaš oznacza obiekt przy drodze. To określenie odnosi się do pomników znajdujących się poza cmentarzami. Takie pomniki spotkamy w całej Serbii, a najwięcej nich zanjduje się w zachdniej części kraju.

Bardzo często są to bogato dekorowane kamienie przypominające kamienie nagrobne. Zwyczaj ustawiania takich obelisków pochodzi ze średniowiecza, ale najwięcej dzisiaj spotykanych pomników powstało w 19. wieku w czasie walk o wyzwolenie z tureckiej niewoli i na początku 20. wieku, z czasów I. wojny światowej.

Przydrożne pomniki są źródłem informacji o życiu głównie chłopów pod koniec 19. i na początku 20. wieku. Skłaniają także do chwili zadumy nad losem przodków i naszym własnym.

Centrum kongresowe Sava Centar to wyjątkowe miejsce. Dzisiaj to nowoczesne sale przystosowane do przyjmowania gości różnego rodzaju zjazdów, sympozjów i kongresów.

Oprócz tej działalności Sava Centar ma szczególne miejsce w sercu każdego mieszkańca. W tutejszej restauracji jeszcze do niedawna były organizowane wspaniałe bale maturalne i niezapomniane zabawy sylwestrowe.

W największej sali Sava Centrum corocznie odbywał się festiwal filmowy Fest. To tutaj najpopularniejsi światowi aktorzy i reżyserzy spotykali się z publicznością. W tym roku powrócono do starej formuły Festu i po kilku latach nieobecności mogliśmy kilka projekcji obejrzeć właśnie w Sava Centrum.

Największa sala, mieszcząca 4000 gości, miała doskonałą akustykę i koncerty tam się odbywające ściągały rzesze melomanów. To niesamowite doświadczenie słuchanie ulubionego wykonawcy właśnie w Sava Centrum, a dla samych gwiazd muzycznych występ w tym miejscu był sprawą prestiżu.

Historia budynku sięga 1977 roku. Wtedy to Jugosławia była gospodarzem pierwszego zjazdu OBWE (Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie), a właściwie jej przodka.  Rok wcześniej stwierdzono, że nie ma odpowiedniego budynku z salą, w której mogliby się pomieścić szanowni uczastnicy. Trzeba było jakoś rozwiązać ten problem.

Najlepsi jugosłowiańscy inżynierowie i architekci pod wodzą Stojana Maksimovića podjęli się tego arcyciężkiego zadania. W ciągu 12 miesięcy coś co wyglądało na nierealne zostało wykonane! Prace trwały w dzień i w nocy. Sprowadzono najlepszych majstrów, którym pomagały rzesze robotników, częściowo w czynie społecznym. W maju 1977 roku uroczyście otwarto nowe centrum, które jest dzisiaj symbolem Belgradu.

Pod koniec zeszłego roku Sava Centar ponownie otworzył swoje drzwi dla szerszych mas, po gruntownej rekonstrukcji, pierwszej od dnia powstania. Wymieniono wszystkie powierzchnie szklane. Nowe szyby są energooszczędne. Na dachu znajduje się mała elektrownia słoneczna. Impresjonująca liczba 912  modułów fotowoltaicznych w ciągu roku może wyprodukować 440.000 kWh  czystej energii elektrycznej. To przyczynia się do zmniejszenia emisji CO2 aż o 300 ton. Zastosowaniem takich technologii pokazuje zaangażowanie w ochronę środowiska.

Nieco zmieniono układ i wielkość sal konferencyjnych, przystosowując je do współczesnych potrzeb. Nie ma też poczty i przychodni lekarskiej, które przez dziesięciolecia służyły okolicznym mieszkańcom. Jest za to strefa komercyjna, która zajmuje parter i jest nieco oddzielona od części kongresowej. Mamy tutaj kilka sklepów, kawiarnię.

Na górnym piętrze znajdują się ekskluzywne butiki, dokładnie tak jak przez lata od powstania. Jest też restauracja, którą z sentymentem wspominają mieszkańcy. Jeszcze nie maiałam okazji tam się stołować, więc nie powiem czym się może pochwlić. Sava Centar jest połączony z hotelem Crown Plaza.

Zadbano o wystój wewnątrza obiektu. Nawiązuje on do pierwowzoru. Zachowano charakterystyczne systemy wentylacyjne, które były znakiem rozpoznawczym.  Szerokie hole ozdobione są fotografiami z czasów świetności Sava Centrum, przedstawiają różne wydarzenia, które tu były organizowane jak zjazdy partii komunistycznej, zjazdy Ruchu Państw Niezaangażowanych i inne. Dla niektórych jest to nostalgiczny spacer.

W marcu w Sava Centrum miała miejsce wystawa sukien najbardziej znanych serbskich projektantów. Do projektów użyto szkiców, które stworzyła Angelina Aćimović, jedna z ofiar strzelaniny w szkole 3 maja zeszłego roku. Dwie kreacje, na podstawie rysunków utalentowanej Angeliny, wykonał słynny Dior. Wszystkie eksponaty są na sprzedaż, a pieniądze zasilą fundację Angelina, która zajmuje się działalnością edukacyjną mającą na celu zapobieganie podobnym tragediom.

• oczywiście polskie prawo jazdy jest uznawane ( z pytaniami o to już się spotkałam)
• polskie ubezpieczenie jak najbardziej działa
• nie trzeba mieć oddzielnie zielonej karty
• na autostradzie płaci się na bramkach, w miejscu wjazdu pobiera się bilet i tam gdzie się wyjeżdża wnosi opłatę. Na niektórych odcinkach autostrady płaci się od razu bez biletu.  Można płacić w dinarach, euro lub kartą.
• na autostradzie są odcinkowe pomiary prędkości, od bramki do bramki
• na autostradzie policja lubi stać przy wiaduktach
• dopuszczalna ilość alkoholu to 0,2 promila
• opony zimowe od 1 listopada do 1 kwietnia, wymagane są przy warunkach zimowych, śnieg itd.
• w samochodzie powinny być kamizelki odblaskowe dla każdego pasażera i dla kierowcy
• w Belgradzie za parking płaci się SMS-em, w zależności od strefy, niestety trzeba mieć serbski numer. Jest też możliwość kuona karty parkingowej w kiosku, ale nigdy tego nie robiłam. Wobec powyższego lepiej jest parkować w garażach publicznych lub centrach handlowych.

W Belgradzie większość mieszkańców wyznaje prawosławie i cerkwie są praktycznie na każdym kroku. Wierni kościoła katolickiego mogą się modlić w pięciu kościołach położonych  głównie blisko centrum miasta.

Dzisiaj opowiem Wam o jednym z tych kościołów, o katedrze katolickiej Najświętszej Marii Panny położonej w części miasta zwanej Neimar, kilka przecznic od największej cerkwi św. Sawy.

Historia

Historia sięga 1924 roku, kiedy to członkowie zakonu Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny poprosili arcybiskupa o możliwość budowy kościoła. Otrzymali blogosławieństwo i nieduży kościół stanął już w następnym roku. Po kilkunastu latach budynek przestał być wystarczający i zdecydowano o budowie nowego kościoła poświęconego francuskim i serbskim żołnierzom poległym na froncie salonickim w czasie I wojny światowej.  Niestety II wojna światowa i późniejszy okres komunizmu zahamował prace na budowie. Przerwa trwała prawie 40 lat. W tym czasie budynek, który miał świetną akustykę służył do nagrywania programów Radia Belgrad.

Dopiero w 1987 roku rozpoczęto prace na wykończeniu wnętrza i terenu wokół kościoła.

Wnętrze

Kościół ma bardzo interesujący ołtarz. Ozdobiony jest techniką fresków, tak bardzo popularną w cerkwiach serbskich. Freski wykonali słoweńscy artyści Čemažar i Lucijan.

Freski pokazują przeplatanie się Wschodu i Zachodu na tych terenach. Centralne miejsce zajmuje Bogurodzica, która jest pokazana w dwóch momentach. W dolnej części możemy ją zobaczyć leżącą na łożu śmierci, co jest częstym motywem w cerkwi prawosławnej, kiedy to jest przedstawiane Zaśnięcie Najświętszej Marii Panny. Tutaj Matkę Boską otacza dwunastu apostołów.  Nieco wyżej Matka Boska jest pokazana według kanonów kościoła zachodniego w chwili Wniebowzięcia, otoczona dwunastoma gwiazdami.

Centralny fresk jest otoczony freskami świętych. Z lewej strony jest św. Jan Kapistran, św. Mikołaj z Flue i św. Cyryl Aleksandryjski. Z prawej patrzą na nas św. Cyryl i Metody, a także prawosławny święty Sawa. Kościół jest wspaniałym przykładem połącznia idei wschodniego i zachodniego pojmowania świata.

Ten kościół  miał być hołdem złożonym żywotom żołnierzy poległych w I wojnie. W dolnych częściach fresków możemy zobaczyć sceny związane z wojennymi cierpieniami. Z lewej matka pochyla się nad rannym dzieckiem a z prawej dwie kobiety modlą się o pokój. Obie sceny są jak najbardziej aktualne także dzisiaj.

Od roku 2000 kościół stał się bogatszy o nowe organy, które uświetniają wydarzenia religijne ale nie tylko. Organizowane są koncerty organowe i szkolenia dla młodych organistów.

Adres:

ul. Hadži-Milentijeva 75

Msze w dni powszednie o 8.00 a w niedziele o 9.00